FENG – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki: kompletny przewodnik dla firm produkcyjnych

Cztery priorytety programu FENG

Program zatwierdzony przez Komisję Europejską we wrześniu 2022 r. opiera się na czterech priorytetach:

Priorytet I – Wsparcie dla przedsiębiorców. Trzon programu, zdominowany przez Ścieżkę SMART – modułowy system wsparcia obejmujący prace badawczo-rozwojowe i wdrożenia.

Priorytet II – Środowisko przyjazne innowacjom. Mobilizacja instytucji naukowych do komercjalizacji wyników badań oraz kredyt technologiczny dla firm wdrażających nowe technologie.

Priorytet III – Zazielenianie przedsiębiorstw. Wsparcie efektywności energetycznej i redukcji emisji poprzez kredyt ekologiczny oraz Zielony Fundusz Gwarancyjny.

Priorytet IV – Pomoc techniczna. Wsparcie systemowe dla beneficjentów – działania informacyjne i administracyjne, bez bezpośrednich dotacji dla firm.

Dla typowej firmy przemysłowej czy produkcyjnej najistotniejszy jest Priorytet I (Ścieżka SMART) oraz – przy projektach związanych z energią i emisjami – Priorytet III.

Ścieżka SMART – siedem modułów w jednym systemie

Ścieżka SMART to nie pojedynczy konkurs, tylko modułowy system, w którym firma buduje projekt z elementów dopasowanych do swoich potrzeb:

Moduł B+R (badania przemysłowe i prace rozwojowe) jest zwykle obligatoryjny – pozostałe moduły dobiera się fakultatywnie, zależnie od charakteru projektu.

Dwie ścieżki naborowe – PARP dla MŚP, NCBR dla dużych firm

To rozróżnienie, o którym łatwo zapomnieć: w ramach Ścieżki SMART MŚP obsługuje PARP, a duże przedsiębiorstwa – NCBR, w osobnych naborach, z osobnymi harmonogramami. Zdarzają się też nabory dedykowane konsorcjom (łączącym np. firmę i jednostkę badawczą), organizowane przez NCBR niezależnie od podziału MŚP/duże firmy – tak jak nabór 003/26 z budżetem 350 mln zł, który opisaliśmy osobno.

Ile można uzyskać

Typowe wsparcie w ramach Ścieżki SMART mieści się w przedziale od ok. 500 tys. do 200 mln zł, w zależności od naboru, modułu i skali projektu. Intensywność dofinansowania różni się w zależności od rodzaju prac i wielkości firmy – dla MŚP zwykle wyższa niż dla dużych przedsiębiorstw, z dodatkowymi premiami za elementy takie jak rozpowszechnianie wyników badań czy lokalizację inwestycji.

Pozostałe instrumenty FENG

Poza Ścieżką SMART program obejmuje też instrumenty warte znajomości, choć rzadziej pierwszy wybór dla typowej firmy produkcyjnej:

• Kredyt technologiczny – wsparcie dla firm wdrażających nowe technologie, w formule kredytu z premią technologiczną wypłacaną przez BGK.
• Kredyt ekologiczny – finansowanie modernizacji energetycznej i inwestycji ograniczających emisje, również za pośrednictwem BGK.
• Zielony Fundusz Gwarancyjny – gwarancje ułatwiające finansowanie projektów zielonej transformacji.
• Ekosystem innowacji – wsparcie akceleracyjne, granty na eurogranty (dofinansowanie kosztów przygotowania wniosków do programów unijnych typu Horyzont Europa) oraz udział w dużych projektach międzynarodowych (IPCEI).

Dla kogo jest FENG

Program obejmuje mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz duże firmy – ale, jak pokazuje przykład Ścieżki SMART, dostęp do konkretnych naborów bywa podzielony według wielkości firmy i operatora. Poza przedsiębiorstwami z FENG mogą korzystać też instytucje naukowe, konsorcja biznesowo-naukowe oraz organizacje otoczenia biznesu.

Jak wygląda proces aplikowania

FENG działa w systemie okresowych konkursów, nie naboru ciągłego (w przeciwieństwie do Polskiej Strefy Inwestycji) – trzeba więc dopasować się do terminu otwarcia konkretnego naboru, ogłaszanego z wyprzedzeniem przez operatora (PARP lub NCBR). Harmonogram naborów jest aktualizowany okresowo i warto go sprawdzać na bieżąco – terminy poszczególnych rund potrafią się przesuwać, tak jak pokazaliśmy to już przy okazji artykułu o trwającym naborze konsorcjów NCBR.

FENG a inne programy – gdzie szukać porównania

FENG to jeden z trzech głównych instrumentów, które najczęściej porównują ze sobą nasi klienci przy planowaniu finansowania inwestycji – obok Polskiej Strefy Inwestycji i Funduszy Norweskich i EOG. Różnice między nimi (forma wsparcia, dostępność dla dużych firm, tryb naboru) opisaliśmy szczegółowo w osobnym artykule porównawczym.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się FENG od Ścieżki SMART?
FENG to cały program (budżet 7,9 mld euro, cztery priorytety), a Ścieżka SMART to jego najważniejszy, modułowy instrument dotacyjny w ramach Priorytetu I, skierowany do przedsiębiorstw prowadzących projekty B+R i wdrożeniowe.

Czy duże firmy mogą korzystać z FENG?
Tak, ale w ramach Ścieżki SMART obsługuje je osobno NCBR (MŚP obsługuje PARP), w odrębnych naborach z własnym harmonogramem.

Ile pieniędzy można uzyskać z FENG?
W ramach Ścieżki SMART typowe wsparcie mieści się w przedziale od ok. 500 tys. do 200 mln zł, zależnie od naboru i skali projektu – ostateczna kwota wynika z konkretnej dokumentacji konkursowej.

Czy FENG ma nabór ciągły, jak PSI?
Nie. FENG działa w systemie okresowych konkursów ogłaszanych przez PARP lub NCBR – trzeba dopasować wniosek do terminu konkretnego naboru.

Jakie moduły obejmuje Ścieżka SMART?
Siedem: B+R, wdrożenie innowacji, infrastruktura badawcza, cyfryzacja, zazielenianie, internacjonalizacja i kompetencje. Moduł B+R jest zwykle obligatoryjny, pozostałe dobiera się fakultatywnie.